Plurilinguitad – ina schanza unica

‹Neurolinguistica›, ‹Psicolinguistica›, ‹Edulinguistica›, ‹Sociolinguistica›, ‹Linguistica en general›… Quai che tuna a l’emprima egliada teoretic, sa preschenta bainspert sco lectura captivanta ed infurmativa davart las pli diversas dumondas da la bi- e plurilinguitad.

SGUARD A L’INTERN

«Tge schanzas ch’ins ha manchentà anc avant paucs onns perquai ch’ins sa fidava da concepts sbagliads!» Cun questa constataziun – plazzada a moda prominenta sin il viertgel davos dal cudesch – mussan ils dus auturs, nua che lur publicaziun è da situar entaifer la discussiun actuala: Els vulan far flucs cun «veglias errurs» e mussar «che bleras constataziuns davart la bilinguitad tutgan en il reginavel da las paraulas e dals mitus e na correspundan betg a la perscrutaziun actuala».

Sco persunas dal fatg – Rico Cathomas e Werner Carigiet han studegià linguistica, pedagogia e psicologia – vulan ils auturs intermediar tranter il mund da la scienza e quel da la pratica. U en lur agens pleds:

«Preschentar a moda chapibla respostas scientificamain fundadas a dumondas fundamentalas da l’educaziun bi- e plurilingua è ina, lantschar ina discussiun differenziada davart la bi- e plurilinguitad è l’autra finamira da quest cudesch.»

Or da questa constellaziun pudessan resultar differentas difficultads: Per l’ina è il cudesch scrit or d’ina posiziun defensiva. Damai ch’els vulan curreger posiziuns apparentamain sbagliadas, pudessan ils auturs far il sbagl da vulair vesair tut en rosa e da scuar sut maisa las difficultads che pon esser colliadas cun la plurilinguitad. Per l’autra pudess il cudesch esser scrit ubain a moda memia scientifica ubain a moda memia populara e simplifitganta.

Quant fitg ch’i reussescha als auturs da sviar l’emprim privel, è grev da giuditgar senza appartegnair sez a la garda dals sociolinguists. Il cudesch attatga e demontescha bain permanentamain vegls mitus – ma ins sto er conceder als auturs d’avair avertì il lectur che quai saja lur punct da partenza e lur intenziun. Ed els argumenteschan en tutta cas a moda plausibla e fundada (cf. la vasta bibliografia a la fin dal cudesch) e na van er betg ord via a dumondas criticas («Cura daventa l’instrucziun bi- e plurilingua problematica?»).

La dumonda schebain i reussescha als auturs da far il spagat tranter la scienza e la pratica tematiseschan Rico Cathomas e Werner Carigiet gist sezs cun allegar en l’introducziun in citad dad Albert Einstein: «Ina teoria duai esser uschè simpla sco pussaivel, ma betg pli simpla!» A questa finamira satisfa il cudesch fitg bain, sco che mintgin po sa persvader cun s’approfundar sez en la lectura: La tematica da la bi- e plurilinguitad en famiglia ed en scola vegn preschentada a moda vaira differenziada ed i vegnan resguardads ed approfundads ils pli differents aspects pussaivels. Tuttina è la materia vegnida elavurada e ‹didactisada› suffizientamain per esser chapibla er per in public fitg vast. Per quest intent fan ils auturs diever da maletgs e tabellas, da dumondas intenziunadas, da colurs che rendan attent il lectur als terms e cuntegns centrals sco er da resumaziuns concisas. Qua èn ils dus pedagogs vesaivlamain en lur element…

Ch’il cudesch – cumparì oriundamain en las trais linguas chantunalas – è vegnì surpiglià il 2008 da la chasa editura per meds d’instrucziun bernaisa ed edì en tut las quatter linguas naziunalas, mussa bain avunda che la tematica è e resta ordvart actuala. E ch’ils auturs han tuttavia tutgà la noda cun il stil scientific-popular da lur ovra.

Indicaziuns bibliograficas
Auturs: Rico Cathomas / Werner Carigiet
Titel: Plurilinguitad – ina schanza unica. Educaziun bi- e plurilingua en la famiglia ed en scola
Chasa editura: Schulverlag blmv, Berna
Onn da publicaziun: 2005/2008
Dumber da segns: ca. 154 000 (112 p.)

 
Links
Preschentaziun
Cumprar
Emprestar