Il titel cumplet da questa publicaziun sa cloma ‹Val Mesolcina e Val Calanca 1990›. E quai n’è nagina casualitad: il cudesch tracta bain l’istorgia da questas duas ‹valladas schumellinas› dals origins fin il temp preschent. Ma el è era – e forsa surtut – ina perditga da ses agen temp.
L’um ch’ha pers sia sumbriva. L’istorgia mirvegliusa da Peter Schlemihl
Cun ‹Peter Schlemihl› ha Adelbert von Chamisso (1781–1838) creà in dals pli enconuschents raquints da la romantica. Situà tranter istorgia d’aventura e paraula d’art cumbinescha quel elements autobiografics cun dumondas existenzialas che mantegnan lur actualitad.
Emprima Guerra mundiala
L’Emprima Guerra mundiala è vegnida manada tranter il 1914 ed il 1918 en l’Europa, il Proxim Orient, l’Africa e l’Asia da l’Ost ed ha chaschunà radund 17 milliuns victimas. Las acziuns da guerra han cumenzà l’avust 1914. A quellas era precedida l’Attentat da Sarajevo dals 28 da zercladur.
Fortunat Kauer
En ses roman ‹Fortunat Kauer› (1998) sa mova Linard Bardill en munds cuntrastants: en quel da las muntognas e quel da la Bassa, en quel da la Svizra paschaivla e quel da l’anteriura Jugoslavia en guerra, en quel da l’accumpliment da sasez e quel da la responsabladad envers ils conumans.
Ziràn – il palantschieu sura da la baselgia da S. Martin
Sco che mussan retschertgas dendrocronologicas è il palantschieu sura vegnì realisà curt suenter il 1114. Quest cudesch illustrà en format grond preschenta ils misteris da las tavlas picturadas en in rom ch’è commensurà a quest’ovra d’art singulara.
Or da la vita da Ludmilla Cahenzli
Pertge mangian mammas mandarinas adascus? Pertge dovra la figlia in team da camera per en scola? Pertge èsi normal da cumprar 25 pèra chalzers l’onn? Ludmilla Cahenzli – mamma da trais uffants e dunna cun job parzial – raquinta da las sturnadads dal mintgadi da famiglia.
Rassina cotschna, Tschurrichel nair ed il miracul
Quest cudesch intermediescha ad in public giuven il fenomen dals craps traglischants, al integrond en ina paraula da nanins. En il stgir d’ina tauna scuvran Rassina cotschna e Tschurrichel nair che craps pon esser bler dapli che quai ch’els paran a l’emprima egliada.
Plurilinguitad – ina schanza unica
‹Neurolinguistica›, ‹Psicolinguistica›, ‹Edulinguistica›, ‹Sociolinguistica›, ‹Linguistica en general›… Quai che tuna a l’emprima egliada teoretic, sa preschenta bainspert sco lectura captivanta ed infurmativa davart las pli diversas dumondas da la bi- e plurilinguitad.
Fascinaziun chaura
‹Meckerer, die man gerne hat – Testas diras simpaticas – Animali tanti carpicciosi quanto amabili›. Gia il suttitel dat perditga da las duas qualitads centralas da la publicaziun: da si’affecziun resentida per ils pli divers aspects dal mund da las chauras e da ses gust vi da la plurilinguitad.
Tge è l’illuminissem?
L’onn 1784 ha il filosof tudestg Immanuel Kant publitgà en la ‹Berlinische Monatsschrift› il tractat ‹Resposta a la dumonda: Tge è l’illuminissem?›. L’ediziun da quest pitschen essai che dueva daventar ordvart influent croda en ina fasa centrala entaifer la lavur publicistica da Kant.
MAGLIACUDESCHS 